Uloga lokalnih akcionih grupa u LEADER pristupu razvoju ruralnih zajednica

Potreba za saocijalizacijom je sve veća u uslovima života koje nameće sadašnjost. Tradicionalno društvo koje pamtimo iz prošlih vremena je skoro nestalo, a sa njim i okolnosti u kojima se vodi svakodnevni život. Ciljevi ka ostvarenju boljeg života, način njihovog ostvarenja, planiranje, mogućnosti, potencijali, ograničenja i prepreke ka su nekad bili sastavni deo društvenog bića jedne zajednice. O njima se raspravljalo u raznim prilikama za vreme ili posle određenih društvenih okupljanja, na nivou uže ili šire familije ili lokalne zajednice. Promenom načina života nestali su ovi vidovi okupljanja a sa njima i vrednosti koje su bile rezultat tradicionalnih društvenih zajednica.

Potreba za boljim uslovima života na selu u današnje vreme je formulisana kroz razvoj ruralnih zajednica. LEADER pristup razvoju ruralnih zajednica predstavlja jedan od dokazano efikasnih pristupa ruralnom razvoju koji se temelji na mobilizaciji vlastitih potencijala lokalnih zajednica za njihov razvoj.

U zemljama Evropske unije (EU) prvi put je uveden još 1991. godine kao Program Inicijativa zajednicekoji se finansirao iz Strukturnih fondova, a bio je namenjen inovativnim projektima koji podstiču ruralni razvoj. Od 2007. godine, LEADER postaje i sastavni deo Nacionalnih programa ruralnog razvoja zemalja članica EU, u okviru kojih se za LEADER izdvaja od 2,3- 11,3% sredstava. Implementacija Lokalnih strategija ruralnog razvoja spada u 10 najvažnijih mera Evropskog poljoprivrednog fonda za ruralni razvoj, za koje se izdvaja 4% ukupnog budžeta.

Formiranje LAG (multisektorskih lokalnih partnerstava, tj. lokalnih akcionih grupa) na nekoj određenoj ruralnoj teritoriji sa jedinstvenim identitetom je osnova funkcionisanja LEADER pristupa. U zemljama Evropske unije, LAG je prepoznata kao veoma važna karika u domenu ruralnog razvoja (razvoja seoskih sredina).

U malim, pretežno poljoprivrednim sredinama se na ovaj način može pokrenuti rešavanje problema koji su specifični i lokalni. Animiranjem predstavnika opština, nevladinih organizacija, privrednika i drugih subjekata, definišu se potrebe i pronalaze se  sredstva potrebna za njihovo rešavanje.

Svrha osnivanja Lag-a jeste planiranje onoga što je potrebno uraditi, preduzimanje konkretnih aktivnosti, utvrđivanje uspešnosti istih aktivnosti i svakako, njihova nadogradnja i integrisanje u lokalne, privatne, javne i nevladine organizacije kako bi kvalitetnije rešavale stvarne probleme lokalnog stavnovništva. naseljenih mesta.

Ključne smernica LAG-a su funkcionisanje u skladu sa principima dobrog upravljanja, razvijanje ljudskog kapitala i održavanje fundamentalnih vrednosti. LAG-ovi upravljaju razvojem u skladu sa specifičnim potrebama lokalnog stanovništva/teritorije – kroz donošenje odluka, formiranje lokalne strategije ruralnog razvoja (LSRR), raspodelu finansijskih sredstava i izvođenje projekata.

LAG se sastoji se od predstavnika lokalne zajednice, koji mogu uključiti i druge subjekte od interesa, kao što su poslovna udruženja, zainteresovani privrednici, predstavnici opštinske uprave, predstavnici nevladinih organizacija i drugi. Članovi i predsedavajući upravljačke strukture LAG-a moraju biti stanovnici i/ili registrovani ogranak u okviru teritorije LAG-a., s tim da su predstavnici javnog sektora zastupljeni sa manje od 50% učešća u članstvu LAG-a Pravila funkcionisanja LAG-a, prava i obaveze njenih članova, funkcije i pravila koja određuju njene strukturne elemente, moraju biti opisana u osnivačkom aktu ili statutu LAG-a

Svaka LAG deluje u okviru određene teritorije. LAG teritorija obuhvata ujednačenu, dobro definisanu, geografski nepodeljenu ruralnu teritoriju, sa jedinstvenim identitetom, koja obuhvata više od 10.000 i manje od 150.000 stanovnika i u koju su uključena naselja sa populacijom manjom od 25.000. Granice LAG teritorije se najčešće ne poklapaju sa lokalnim administrativnim granicama, ali ne sme da postoji preklapanje teritorije različitih LAG-ova (npr. nije dozvoljeno da 1 naselje bude član u 2 LAG-a). Kada definišemo LAG teritoriju,
treba dobro izbalansirati kritičnu masu i koherentnost – drugim rečima, ljudske, finansijske i ekonomske resurse koji će podržati lokalnu strategiju ruralnog razvoja.

Dakle, osnovni dokument za razvojodređene LAG teritorije je Lokalna strategija ruralnog razvoja, s kojim LAG aplicira u okviru javnog poziva kako bi dobio sredstva za njenu implementaciju. Priprema se uz aktivno učešće svih zainteresovanih strana i finalni dokument zahteva širok konsenzus stanovništva sa određene LAG teritorije.

Korisnici LEADER sredstava su svi javni, civilni ili privatni subjekti – bez obzira da li su članovi LAG-a ili ne, u skladu sa pravilima podobnosti koja proističu iz relevantnog zakonodavstva Evropske unije i nacionalne legislative i koji ispunjavaju kriterijume specifikovane u lokalnoj strategiji ruralnog razvoja mogu biti korisnici LEADER podrške.

Ključni kriterijum podobnosti/ispunjavanja uslova, jeste da korisnik ima registrovano sedište unutar LAG oblasti. To mogu biti poljoprivrednici, profesionalci koji nisu iz domena poljoprivrede, mikropreduzeća, lokalni stanovnici i njihove lokalne organizacije, ekološka udruženja, pružaoci kulturnih usluga i usluga na nivou zajednice, udruženja žena, organizacije aktivne u očuvanju kulturnog nasleđa, i dr

Važno je istaći da je prema IPARD II Programu Republike Srbije za period 2014-2020. opredeljeno 5.833.333,00 evra za finansiranje Lokalnih akcionih grupa kroz meru „Sprovođenje lokalnih strategija ruralnog razvoja – LEADER pristup“.

Autor: Mr Eleonora Onć Jovanović

Foto: Pixabay (1778011)

Podeli sa prijateljima
Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+

Leave a Reply